EU AI Act en AI geletterdheid
De EU AI Act deelt AI systemen in naar hun risico. Art. 4 geldt sinds 2 februari 2025 en vraagt sinds 27 juli 2026 maatregelen om de AI geletterdheid van het personeel te bevorderen. Dit leerpad uit module 2 legt rechtsstand, rollen en risicoklassen uit.
- Module
- 2 van 10, recht met EU AI Act, AVG en compliance
- Leesteksten
- Eenheden 11 tot 24, vrij toegankelijk, in het Duits
- Rechtsstand
- Oktober 2026
De rechtsstand met data
De AI verordening (EU) 2024/1689 geldt gefaseerd. Voor AI geletterdheid tellen twee data, 2 februari 2025 en 27 juli 2026.
1 augustus 2024
Inwerkingtreding
Verordening (EU) 2024/1689 treedt in werking. De regels gelden gefaseerd.
2 februari 2025
Art. 4 en art. 5 gelden
De regel over AI geletterdheid en het verbod op bepaalde AI praktijken gelden voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken.
2 augustus 2025
AI modellen voor algemene doeleinden
Regels voor grote basismodellen en het toezicht door het AI Office worden van kracht.
27 juli 2026
Wijziging van art. 4
Volgens Verordening (EU) 2026/1744 vraagt art. 4 maatregelen om de AI geletterdheid van het personeel te bevorderen.
29 juli 2026
Aanspreekpunt in Duitsland
Het Federaal Netwerkagentschap is het aanspreekpunt voor de EU AI Act.
2 augustus 2026
Markttoezicht
Het markttoezicht onder de EU AI Act begint.
Voor systemen met een hoog risico gelden eigen, gefaseerde termijnen. Of en vanaf wanneer die voor uw toepassing gelden, bespreekt u per geval met uw juridisch adviseur.
Twee rollen in de AI Act
De EU AI Act onderscheidt twee rollen. De meeste bedrijven zijn gebruiksverantwoordelijke, omdat ze AI systemen beroepsmatig inzetten zonder ze zelf te ontwikkelen. Zij hebben eigen taken die geen softwarecontract van hen overneemt.
| Taak | Aanbieder (Provider) | Gebruiksverantwoordelijke (Deployer) |
|---|---|---|
| Wie | Ontwikkelt een AI systeem of brengt het onder eigen naam op de markt. | Zet een AI systeem onder eigen verantwoordelijkheid beroepsmatig in. |
| AI geletterdheid volgens art. 4 | Maatregelen om de AI geletterdheid van het eigen personeel te bevorderen. | Maatregelen om de AI geletterdheid van het eigen personeel te bevorderen. |
| Bij systemen met een hoog risico | Conformiteitsbeoordeling, CE markering, technische documentatie, gebruiksaanwijzing, risicobeheer over de hele levenscyclus en registratie in de EU databank. | Gebruik volgens de gebruiksaanwijzing, menselijk toezicht door getrainde personen, logging, melding van ernstige incidenten en informatie aan betrokkenen volgens art. 26. |
Wie een AI systeem ingrijpend wijzigt of voor een ander doel inzet dan bedoeld, kan juridisch zelf aanbieder worden en neemt dan diens taken over.
Welke risicoklasse heeft uw toepassing?
De vragenreeks uit eenheid 16 van de kennisbank. Beantwoord maximaal drie vragen met ja of nee. Is geen enkele vraag met ja beantwoord, dan geldt minimaal risico.
Vraag 1 / 3
Valt het systeem onder een van de verboden praktijken van art. 5?
Bijvoorbeeld social scoring, subliminale beïnvloeding van gedrag, emotieherkenning op de werkplek of ongericht verzamelen van gezichtsbeelden.
Verboden
Onaanvaardbaar risico volgens art. 5
Deze praktijk is in de EU verboden, ongeacht nut of toestemming.
Gebruik stoppen of er niet aan beginnen.
Hoog risico
Hoog risico volgens bijlage I of bijlage III
Gebruik is toegestaan en streng gereguleerd. Voor gebruiksverantwoordelijken gelden de taken van art. 26.
Documenten van de aanbieder controleren, zo nodig een effectbeoordeling voor grondrechten uitvoeren, menselijk toezicht inrichten, gebruikers trainen op het systeem, loggen.
Beperkt risico
Transparantie volgens art. 50
Mensen moeten kunnen herkennen dat ze met AI praten of AI inhoud zien.
Markering waarborgen, zoals een melding in de chatbot en markering van beelden, plus maatregelen om AI geletterdheid te bevorderen volgens art. 4.
Minimaal risico
Geen vraag met ja beantwoord
De EU AI Act stelt geen bijzondere eisen. AVG, bescherming van bedrijfsgeheimen en aansprakelijkheidsrecht blijven gelden.
Art. 4 blijft, met maatregelen om AI geletterdheid te bevorderen voor alle gebruikers.
De risicoklasse hangt af van het gebruik, niet van het hulpmiddel. Hetzelfde taalmodel is in marketing minimaal riskant en bij de selectie van sollicitanten hoog risico. Ga bij twijfel uit van de hogere klasse. Deze vragenreeks vervangt geen juridisch advies in het individuele geval.
Art. 4 in het dagelijks werk
Art. 4 schrijft geen vast curriculum voor. Zinvol zijn maatregelen die passen bij rol, voorkennis en de gebruikte systemen. Vijf stappen maken daar een programma van dat in de praktijk werkt en zich laat documenteren.
AI inventarisatie
Alle gebruikte AI tools vastleggen, ook gebruik zonder goedkeuring. Per toepassing doel, data, gebruikersgroep en risicoklasse.
Rollen en niveaus toewijzen
Elke rol krijgt een doelniveau. Foundation voor alle gebruikers, Intermediate voor regelmatige gebruikers, Advanced voor AI verantwoordelijken en het toezicht op systemen met een hoog risico.
Maatregelen plannen
Zelfstudie voor de basis, training met echte taken en begeleide praktijk in plaats van een enkel seminar. De 120 leseenheden van de kennisbank leveren de inhoud.
Maatregelen documenteren
Per persoon datum, inhoud, niveau en duur, plus een overzicht van de rollen en de indeling van de systemen naar risicoklasse.
Opfrissen
Een vast ritme voor opfrissing en een training bij nieuwe tools, gewijzigde systemen of nieuwe richtsnoeren.
Welke rol welk niveau nodig heeft
| Rol | Typisch AI gebruik | Risicoklasse | Doelniveau |
|---|---|---|---|
| Assistentie | Tekstassistent voor concepten | Minimaal | Foundation |
| Administratie | Interne AI assistent voor documenten en mail | Minimaal of beperkt | Foundation tot Intermediate |
| Marketing en communicatie | Gegenereerde teksten, beelden en campagnes | Beperkt volgens art. 50 | Intermediate |
| HR en werving | Voorselectie van sollicitaties met AI | Hoog risico volgens bijlage III | Advanced en training op het systeem volgens art. 26 |
| AI verantwoordelijke en compliance | Sturing van alle systemen | Alle klassen | Advanced |
Het overzicht onderbouwt de indeling, dus welk systeem, welke risicoklasse, welk niveau en wanneer is getraind of opgefrist.
Goedkeuring in drie stappen
Een stoplichtmodel uit de kennisbank. In plaats van elke aanvraag apart te bespreken, deelt u AI toepassingen in bij een van drie goedkeuringsniveaus, begrijpelijk voor elke afdeling.
Groen, vrij gebruik
Zonder aparte goedkeuring voor niet kritieke taken, zonder persoonsgegevens en zonder bedrijfsgeheimen.
Geel, gebruik onder voorwaarden
Pas na controle en met organisatorische maatregelen, voor tools die persoonsgegevens of vertrouwelijke data kunnen raken.
Rood, geblokkeerd tot goedkeuring
Alleen met toestemming van compliance, gegevensbescherming en zo nodig de ondernemingsraad, voor toepassingen met een hoog risico en gevoelige data.
Het stoplichtmodel regelt wie wat mag gebruiken en legt vast welk niveau een goedkeuring vereist.
De leseenheden van module 2
Veertien leesteksten over recht, gegevensbescherming en compliance, vrij toegankelijk en zonder registratie.
De leesteksten zijn in het Duits.
- 11AI volwassenheidsmodellen voor bedrijven
- 12Voortgangstoets 1 met quiz en reflectie
- 13Basis van de AVG in de context van AI
- 14Persoonsgegevens in prompts vermijden
- 15EU AI Act, opbouw, tijdpad en adressaten
- 16Risicoklassen van de EU AI Act
- 17Taken voor gebruiksverantwoordelijken volgens art. 26
- 18AI geletterdheid volgens art. 4
- 19Auteursrecht en AI inhoud
- 20Bedrijfsgeheimen en vertrouwelijkheid in de context van AI
- 21Ethische kaders van OESO, EU HLEG en Asilomar
- 22Bias, eerlijkheid en discriminatie door AI
- 23Bedrijfsafspraak over AI
- 24Casus over de juridische beoordeling van een use case
Veelgestelde vragen over de EU AI Act
Geldt de EU AI Act ook voor bedrijven die AI alleen gebruiken?
Ja. Wie een AI systeem onder eigen verantwoordelijkheid beroepsmatig inzet, is gebruiksverantwoordelijke in de zin van de verordening. Voor gebruiksverantwoordelijken geldt art. 4 over AI geletterdheid. Afhankelijk van het gebruik komen transparantie volgens art. 50 of de taken voor systemen met een hoog risico volgens art. 26 erbij.
Geldt de EU AI Act ook voor het mkb?
Ja. Art. 4 en de verboden van art. 5 gelden ongeacht de grootte van het bedrijf. Verlichting voor kleine bedrijven bestaat alleen op enkele punten, bijvoorbeeld bij de technische documentatie van kleine aanbieders.
Wat vraagt art. 4 sinds 27 juli 2026?
Volgens Verordening (EU) 2026/1744 vraagt art. 4 maatregelen om de AI geletterdheid van het personeel te bevorderen. Een bepaald cursusformat of een examen schrijft het niet voor. Het is zinvol de uitgevoerde maatregelen vast te leggen, zodat intern duidelijk blijft wie wanneer welke inhoud heeft geleerd.
Is een eenmalige training genoeg?
AI tools veranderen voortdurend. Een jaarlijkse opfrissing heeft zich bewezen, aangevuld met een training bij nieuwe tools, gewijzigde systemen of nieuwe richtsnoeren van de Europese Commissie en het AI Office.
Wat is het verschil tussen art. 4 en art. 26?
Art. 4 betreft iedereen die met AI werkt, ongeacht het risico. Art. 26 regelt daarnaast het gebruik van systemen met een hoog risico, onder meer met menselijk toezicht door personen die voor het betreffende systeem zijn getraind.
De aanbieder voldoet aan de EU AI Act. Is dat genoeg?
Nee. De conformiteit van de aanbieder is een voorwaarde en vervangt de taken van de gebruiksverantwoordelijke niet. Gebruik volgens de bestemming, menselijk toezicht, training, logging en melding van incidenten blijven bij u.
Vaardigheden op maat, met echte taken per rol
- Gesprek
- Gesprek over vaardigheden, 30 minuten, online
- Resultaat
- De behoefte per rol en een plan voor een vaardighedendag met echte taken, die tegelijk de maatregelen om AI geletterdheid te bevorderen volgens art. 4 documenteert.
- Instap
- Vaardighedendag. Een dag voor maximaal 15 deelnemers, met hun eigen werktaken.